Psychotraumatolog i terapia traumy w Tarnowskich Górach
Trudne doświadczenie nie kończy się zawsze w chwili, w której ustaje zagrożenie.
U części osób jego skutki mogą utrzymywać się znacznie dłużej i wpływać na emocje, relacje, poczucie bezpieczeństwa, sposób reagowania na stres, sen, koncentrację oraz funkcjonowanie w codziennym życiu.
Pracuję z osobami dorosłymi doświadczającymi następstw traumy, w tym traumy relacyjnej, PTSD, złożonego PTSD oraz objawów dysocjacyjnych.
Czym jest trauma?
Trauma nie oznacza po prostu bardzo trudnego wydarzenia.
W psychologii i psychiatrii znaczenie ma nie tylko to, co się wydarzyło, ale również sposób, w jaki dane doświadczenie zostało przeżyte oraz jakie konsekwencje pozostawiło.
Nie każda osoba po bardzo trudnym doświadczeniu rozwija PTSD. Reakcje zależą między innymi od rodzaju i czasu trwania wydarzenia, wcześniejszych doświadczeń, wieku, dostępnego wsparcia i indywidualnych zasobów.
Trauma może być związana z pojedynczym zdarzeniem, ale może również wynikać z długotrwałych lub powtarzających się doświadczeń interpersonalnych.
Jakie mogą być skutki traumy?
Skutki traumy mogą dotyczyć wielu obszarów życia.
U jednej osoby dominować będzie lęk i ciągłe poczucie zagrożenia. U innej trudności w relacjach, wycofanie albo silne reakcje emocjonalne. Jeszcze ktoś może odczuwać odłączenie od własnych emocji albo mieć wrażenie, że funkcjonuje automatycznie.
Możliwe następstwa obejmują między innymi:
- wzmożoną czujność i trudność w rozluźnieniu się,
- silne reakcje na bodźce przypominające wcześniejsze doświadczenia,
- nawracające wspomnienia lub obrazy,
- koszmary senne,
- unikanie określonych sytuacji, miejsc lub tematów,
- trudności ze snem,
- problemy z koncentracją,
- drażliwość lub silne napięcie,
- trudności w regulowaniu emocji,
- silny wstyd lub poczucie winy,
- trudności z zaufaniem,
- problemy z bliskością i granicami,
- poczucie odłączenia od siebie,
- objawy dysocjacyjne.
WHO opisuje PTSD przede wszystkim przez ponowne przeżywanie doświadczenia, unikanie jego przypomnień oraz utrzymujące się poczucie zagrożenia, które powodują istotne cierpienie lub utrudniają funkcjonowanie.
Trauma relacyjna
Niektóre doświadczenia traumatyczne są związane bezpośrednio z relacjami.
Może chodzić o przewlekłą przemoc, zaniedbanie emocjonalne, upokarzanie, nieprzewidywalność, odrzucenie albo sytuację, w której osoba, od której zależało poczucie bezpieczeństwa, była jednocześnie źródłem zagrożenia.
Takie doświadczenia mogą później wpływać na sposób przeżywania bliskości, konfliktu, zaufania, granic i odrzucenia.
Nie oznacza to jednak, że każda trudność relacyjna jest skutkiem traumy. Ważne jest całościowe rozumienie historii i aktualnego funkcjonowania osoby.
Trauma relacyjna: czym jest i jak wpływa na dorosłe relacje?
PTSD i złożone PTSD
PTSD może rozwinąć się po doświadczeniu wyjątkowo zagrażającego lub przerażającego wydarzenia albo serii takich wydarzeń.
W ICD-11 wyróżniono również złożone PTSD, czyli CPTSD. Obejmuje ono podstawowe objawy PTSD oraz dodatkowe trudności związane z regulacją emocji, negatywnym obrazem siebie i funkcjonowaniem w relacjach.
W praktyce oznacza to, że osoba może jednocześnie doświadczać objawów związanych z traumą oraz długotrwałych trudności w poczuciu własnej wartości, bliskości i regulowaniu emocji.
Samo doświadczenie traumatyczne nie oznacza jednak automatycznie PTSD lub CPTSD. Rozpoznanie wymaga oceny całego obrazu objawów i ich wpływu na życie.
Dysocjacja po traumie
U części osób w odpowiedzi na przeciążenie mogą pojawiać się reakcje dysocjacyjne.
Mogą obejmować między innymi:
- poczucie odłączenia od własnych emocji,
- poczucie nierealności otoczenia,
- wrażenie obserwowania siebie z zewnątrz,
- trudności z pamięcią,
- poczucie „nieobecności”,
- trudność w odczuwaniu własnego ciała lub emocji.
Dysocjacja ma różne nasilenie i może występować w różnych problemach psychicznych, dlatego wymaga dokładnego rozpoznania.
W terapii szczególnie ważne jest wtedy odpowiednie tempo pracy i unikanie zbyt szybkiego konfrontowania osoby z najbardziej obciążającymi wspomnieniami.
Jak wygląda terapia traumy?
Terapia traumy nie zawsze zaczyna się od szczegółowego opowiadania o najtrudniejszych wydarzeniach.
Na początku często ważniejsze jest zrozumienie aktualnego funkcjonowania, rozpoznanie objawów, sposobów radzenia sobie oraz tego, co pomaga osobie odzyskiwać poczucie bezpieczeństwa.
Dopiero później można zdecydować, czy i w jaki sposób pracować bardziej bezpośrednio z traumatycznymi wspomnieniami.
Sposób terapii powinien być dostosowany do konkretnej osoby, zwłaszcza gdy występują silne objawy dysocjacyjne, bardzo duże napięcie albo trudności z regulacją emocji.
Jak pracuję?
Pracuję integracyjnie, z bazą psychodynamiczną.
Oznacza to, że nie stosuję jednego schematu wobec wszystkich osób. Sposób pracy dobieram do rodzaju trudności, poziomu funkcjonowania, historii osoby oraz etapu terapii.
W pracy uwzględniam między innymi rozumienie mechanizmów psychicznych, relacji, regulacji emocji, granic, poczucia bezpieczeństwa i wpływu wcześniejszych doświadczeń na obecne życie.
W określonych sytuacjach korzystam również z EMDR.
EMDR jest metodą stosowaną w leczeniu PTSD i objawów związanych z traumą. NICE rekomenduje EMDR jako jedną z metod leczenia PTSD u dorosłych, obok terapii poznawczo-behawioralnych ukierunkowanych na traumę. Wytyczne podkreślają, że EMDR powinno być prowadzone w sposób ustrukturyzowany, z uwzględnieniem psychoedukacji, pracy z trudnymi wspomnieniami oraz sposobów radzenia sobie z pobudzeniem i flashbackami.
EMDR nie musi być stosowane u każdej osoby i nie zawsze jest pierwszym etapem terapii. Szczególnie przy złożonych trudnościach ważne może być wcześniejsze przygotowanie, stabilizacja i ocena gotowości do pracy z doświadczeniami traumatycznymi.
Czy terapia traumy oznacza wracanie do najgorszych wspomnień?
Nie zawsze.
Celem terapii nie jest zmuszanie osoby do szczegółowego opowiadania o wszystkim, co się wydarzyło.
Praca może dotyczyć również tego, co dzieje się obecnie: sposobu reagowania na stres, emocji, relacji, granic, poczucia bezpieczeństwa i tego, jak wcześniejsze doświadczenia wpływają na teraźniejszość.
Tempo pracy powinno być dostosowane do możliwości i potrzeb konkretnej osoby.
Czy można pracować nad traumą, jeśli wspomnienia są fragmentaryczne?
Tak.
Szczególnie przy doświadczeniach przewlekłych albo związanych z dysocjacją pamięć może być niepełna lub fragmentaryczna.
Nie trzeba odtworzyć całej historii w sposób chronologiczny, żeby pracować nad aktualnymi konsekwencjami wcześniejszych doświadczeń.
Psychotraumatolog w Tarnowskich Górach i online
Pracuję z osobami dorosłymi stacjonarnie w Tarnowskich Górach oraz online.
Z konsultacji online mogą korzystać również osoby mieszkające w innych miejscowościach na Śląsku i poza regionem.
W przypadku bardziej złożonych objawów pierwsze spotkania służą między innymi temu, żeby ocenić, jaka forma i tempo pracy będą najbardziej odpowiednie.
Jak rozpocząć terapię?
Pierwszym krokiem jest konsultacja.
Podczas spotkania można omówić aktualne objawy, wcześniejsze doświadczenia oraz to, jak wpływają one na obecne życie.
Nie trzeba podczas pierwszego spotkania szczegółowo opowiadać o najbardziej traumatycznych wydarzeniach.
Najpierw ważne jest zrozumienie sytuacji i ustalenie odpowiedniej formy pomocy.